Świecznik jest zaprojektowany do umieszczenia w nim świec. Świece mocuje się w podstawce, czasami wyposażonej w kolec, na który nabija się świece. Wykonywane są głównie z metali: mosiądzu, miedzi, brązu, stali lub porcelany, szkła, fajansu. Bardzo często funkcją świeczników były funkcje ozdobne. Niektóre typy świeczników miały też znaczenie religijne, np. żydowska menora.

Pierwsze świeczniki pojawiły się w czasach przedrzymskich wraz z wynalezieniem świec. W czasach Rzymu były dość powszechne, jednak głównym źródłem światła pozostawały lampki oliwne. Upadek imperium rzymskiego i rozwój państw położonych na obszarach pozbawionych upraw oliwek, spowodował rozkwit świec i świeczników. Rozpowszechnienie oświetlenia naftowego, a potem elektrycznego, doprowadziło do znacznego zmniejszenia  roli świeczników. Obecnie świeczniki używane są głównie w tradycyjnych obrzędach lub ze względów estetycznych. Częste są elektryczne lampy kopiujące wzornictwo świeczników.